Sigorta Tahkim Hakemi ve Heyeti 2026: Atama, Hakemi Ret (5 İş Günü), Heyet Sınırı, İtiraz Hakem Heyeti

Sigorta Tahkim dosyasına bakan hakemin kim olduğu, kaç kişinin karar verdiği ve hakemin nasıl reddedileceği 5684 sayılı Kanun m.30 ile Yönetmelik m.16–18’de düzenlenmiştir. Bu sayfa yalnızca bu metinlerde yazanları ve Komisyonun duyurularını aktarır.

Dosyayı kim inceler, hakemi kim seçer?

• Başvuru önce raportör tarafından incelenir; raportör incelemesini en geç 15 gün içinde tamamlar (m.30/15; Yönetmelik m.16/6).
• Raportörün çözümleyemediği başvuru sigorta hakemine iletilir. Hangi hakemin bakacağı Komisyon tarafından hakem listesinden seçilir (m.30/15).
• Dosya hayat veya hayat dışı sigorta grubuna göre sınıflandırılır; hakem genel listeden sıra usulüyle ve uzmanlık alanı esas alınarak atanır. Listenin başındaki hakemin uzmanlık alanı uygun değilse sıradaki uygun hakem atanır (Yönetmelik m.16/8).
• Komisyon Müdürü; uzmanlık alanı, görevler, coğrafi kriterler ve hakemin iş yükü gibi hususları gözeterek atamaya ilişkin ilkeleri belirleyebilir. Bu ilkelerin ayrıntısını resmî kaynakta bulamadık.
• Tek ve heyet koordinatörü hakemlere ayda en fazla 70 dosya atanır; fazla başvuru hâlinde Komisyon durumu Kuruma bildirerek daha fazla atama yapabilir (Yönetmelik m.16/14).
• Atanan hakem veya hakemler taraflara derhal bildirilir (m.16/9).

Tek hakem mi, heyet mi karar verir?

Hakemi nasıl ve ne zamana kadar reddedebilirim?

Kanuna göre taraflar, HMK’daki hâkimin reddi nedenlerine dayanarak hakemi reddedebilir; ret talebi Komisyona, durumun öğrenildiği tarihten itibaren en geç 5 iş gününde bir dilekçeyle yapılır. Komisyon müdürü iki tarafın görüşlerini dinledikten sonra en geç 5 iş günü içinde karar verir (m.30/15). Yönetmelik m.17, atamayı öğrenmeden itibaren 5 iş günü içinde yazılı olarak ret sebeplerini şöyle sayar:

• Hakem taraflardan birine öğüt vermiş ya da yol göstermişse.
• Hakem taraflardan biri veya ilgili bir üçüncü kişi karşısında kanunen gerekmediği hâlde görüşünü bildirmişse.
• Hakem, tanık, bilirkişi, HMK anlamında hakem veya hâkim sıfatıyla dinlenmiş veya hareket etmişse.
• Hakem taraflardan biriyle dördüncü dereceye kadar yansoy hısımlığı varsa.
• Hakem ile taraflardan biri arasında bir dava veya düşmanlık bulunuyorsa.
• Hakemin tarafsızlığından şüpheye düşülmesini gerektirecek önemli sebepler varsa.

Seçilen hakem, mücbir nedenler ve umulmayan haller hariç görevi reddedemez (m.30/15).

Hakem hangi hâllerde dosyaya bakamaz, kimler hakem olamaz?

Yönetmelik m.18’e göre hakem; kendisine ait veya doğrudan ya da dolayısıyla ilgili olduğu davada, eşi, altsoy veya üstsoyu, evlatlık bağı bulunan, üçüncü dereceye kadar kan veya kayın hısımlığı bulunanlar ile nişanlısının davasında, iki taraftan birinin vekili, vasisi, kayyumu veya yasal danışmanı sıfatıyla hareket ettiği davada ve yönetiminde bulunduğu tüzel kişiye ait uyuşmazlıklarda dosyaya bakamaz; talep olmasa bile çekinmek zorundadır. Aynı maddenin (ğ) bendi Danıştay kararıyla iptal edilmiş ve karar kesinleşmiştir (Yönetmelik metnindeki dipnot).

5684 m.30/19’a göre sigorta şirketlerinin, reasürans şirketlerinin, sigortacılık yapan diğer kuruluşların, eksperlerin, acentelerin ve brokerlerin ortakları, yönetim ve denetiminde bulunanlar, bunlar adına imza yetkisi olanlar ve bu kuruluşlarda meslekî faaliyette bulunanlar ile eksper, acente ve brokerler hakemlik yapamaz; sınırlama bunların eş ve çocukları için de geçerlidir.

Hakem ne kadar sürede karar verir?

Hakemler, görevlendirildikleri tarihten itibaren en geç 4 ay içinde karar vermek zorundadır; süre tarafların açık ve yazılı muvafakatiyle uzatılabilir. Aksi hâlde uyuşmazlık yetkili mahkemece halledilir (m.30/16). Karar Komisyon müdürüne verilir ve en geç 3 iş günü içinde taraflara bildirilir (Yönetmelik m.16/B). Tüm süreler için Sigorta Tahkim ne kadar sürer? yazısına bakılabilir.

Çözümü hukuk dışında özel veya teknik bilgiyi gerektiren hâllerde hakem, taraflardan birinin talebi üzerine veya kendiliğinden bilirkişinin oy ve görüşünün alınmasına karar verir; bilirkişiler için de ret ve yasaklılık kuralları kıyasen uygulanır (Yönetmelik m.16/12). Ayrıntı: Bilirkişi raporu ve ücreti.

İtiraz hakem heyeti nasıl oluşur?

İtiraz talebi, yalnızca bu talepleri incelemek üzere Komisyonca kurulan hakem heyetlerince incelenir ve heyetin işin intikalinden itibaren iki ay içinde karar vermesi gerekir (m.30/12). Heyet üyeleri itiraz hakem heyeti listesinden sıra usulüyle ve uzmanlık alanı esas alınarak seçilir; coğrafi kriterler, itiraz başvuru sayıları ve hakemin iş yükü de dikkate alınır (Yönetmelik m.16/A). İtirazın süresi içinde usulüne uygun yapılıp yapılmadığını itiraz yetkilisi inceler; değerlendirmeye alınamayacaksa yatırılan ücretin yüzde 90’ı iade edilir. İtiraz kuralları için Hakem kararına itiraz yazısına bakılabilir.

Danışmanlık yoluyla değer kaybı dosyalarına ne oldu?

Yönetmelik m.16/5’in, değer kaybı taleplerinin Komisyonun danışmanlık hizmetleri çerçevesinde raportörlerce sonuçlandırılmasına ilişkin bölümünün yürütmesi, Yönetmelik metnindeki dipnota göre Danıştay 10. Dairesinin 18.10.2018 tarihli ve E.2018/2946 sayılı kararıyla durdurulmuştur. Bu nedenle bu yolu geçerliymiş gibi anlatmıyoruz. Aynı fıkradaki bilgi ve belge eksikliği hâlinde dosyanın kapatılması ve ücretin yüzde 50’sinin iadesi kuralı ayrıca vardır; ayrıntısı ücret iadesi yazısındadır.

Resmî kaynakta doğrulayamadığımız noktalar nelerdir?

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki danışmanlık yerine geçmez.