Pert (Ağır Hasar) Kaydı ve Trafik Sigortası Tazminatı: Tam Hasar, Ağır Hasar ve Gerekli Belgeler

Trafik kazasından sonra sık sorulan sorulardan biri, aracın “pert” sayılıp sayılmadığı ve bunun tazminatı nasıl etkilediğidir. “Pert” resmî metinlerde geçen bir terim değildir; mevzuat tam hasar ve ağır hasar ifadelerini kullanır. Bu sayfa, karşı tarafın zorunlu trafik sigortasından (Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası) talep edilen araç hasarı bakımından yalnızca resmî metinlerde yazanları aktarır.

Pert, tam hasar ve ağır hasar ne demektir?

Pert, günlük dilde onarılamayacak ya da onarımı ekonomik olmayacak kadar hasar gören araç için kullanılır; resmî metinlerde karşılığı tam hasar veya ağır hasardır. SEDDK’nın 2025/12 sayılı Genelgesi, iki durumu ayrı ölçütlere bağlar ve her biri için farklı belge ister:

Genelge, tam hasarlı araç için Araçların Satış, Devir ve Tescil Hizmetlerinin Yürütülmesi Hakkında Yönetmeliğin 44. maddesine, ağır hasarlı araç için aynı Yönetmeliğin 43. maddesine göre işlem yapılacağını belirtir. Bu Yönetmelik maddelerinin içeriği bu sayfada aktarılmamıştır.

Araç hangi durumda ağır hasarlı (pert) sayılır?

Genelge 2025/12 m.5/1’e göre onarım masraflarının (KDV dâhil) zarar gören aracın rizikonun gerçekleştiği tarihteki değerinin %60’ını aştığı tespit edilirse araç ağır hasara uğramış sayılır. Onarım masrafı %60’ı aşmasa bile, Genelgenin Ek-1 listesindeki parçalardan (araç türüne göre benzer nitelikteki parçalardan) en az biri zarar görmüşse sigorta eksperi aracın ağır hasara uğrayıp uğramadığına ilişkin tespit yapabilir (m.5/3). Ek-1’de sayılan parçalar şunlardır:

• Sağ/sol ön şasi kolu ve sağ/sol arka şasi kolu
• Taban ile birlikte sağ/sol marşpiyel
• Tavan sacı ve tavan sacı ön/arka travers
• Sağ/sol orta direk ve ön göğüs sacı
• Elektrikli araç bataryası ve elektrikli araçlarda ana enerji hattı
• Hava yastıkları ve sürücü/yolcu emniyet sistemleri
• Ana elektrik tesisat ve elektronik sistem parçaları
• Kamyon ve çekici türündeki araçların sürücü kabini

Genelge m.8’e göre özel amaçlı taşıtlarda ve eksperce Türkiye’de sınırlı sayıda bulunduğu ya da klasik veya antika nitelikte olduğu tespit edilen araçlarda, Genelgenin 4. ve 5. maddelerindeki oranlar dikkate alınmaksızın tam veya ağır hasar tespiti yapılabilir. Bu maddelerdeki oran hesaplamalarında, özel tüketim vergisi istisnası uygulanan araçların rayiç değeri bu istisna dikkate alınmadan belirlenir. Zorunlu trafik sigortasında aracın rayiç değeri, kasko sigortası için öngörülen esaslara göre (2017/14 sayılı Genelgenin 2. maddesi) belirlenir.

Pert kaydında tazminat hangi belge olmadan ödenmez?

Genel Şartlar B.2 (2.3) bu konuda iki ayrı kural koyar:

Genelge 2025/12 m.5/4’e göre sigorta şirketi, eksper raporuna göre ağır hasarlı olarak belirlenen araçlar için “trafikten çekilmiştir” belgesinin alınmasını gecikme olmaksızın sağlar. Not: Genel Şartlar’ın C.11 maddesine göre sonradan yapılan değişiklikler, yürürlüğe girdiği tarihten (01.07.2026) sonra akdedilen sözleşmelere (poliçelere) uygulanır; poliçenizin tarihine göre hangi metnin geçerli olduğu ayrıca değerlendirilmelidir.

Araç hasarlı hâliyle sahibinde kalırsa ne ödenir?

Genel Şartlar B.2 (2.3)’e göre hak sahibi aracın hasarlı hâliyle kendisine terk edilmesine onay verirse, aracın riziko tarihindeki rayiç değeri ile hasarlı hâli arasındaki tutar, zorunlu trafik sigortası limitleri dâhilinde kendisine tazminat olarak ödenebilir. Hak sahibinin onayıyla aracı hasarlı hâliyle ona bırakarak ödeme yapmak isteyen sigortacı, tespit edip hak sahibine bildirdiği sovtaj bedelini bildirimden itibaren bir ay süreyle garanti etmiş sayılır. Genelge 2025/12 m.8/1’e göre ise tam veya ağır nitelikte hasarı olmayan araçlar için, hasar tazmini kapsamında aracın hasarlı hâliyle sigorta şirketine ya da hak sahibi dışındaki başka kişilere terk edilmesine yönelik işlem yapılamaz.

Pert araç için değer kaybı istenebilir mi?

Hayır. Karayolları Trafik Kanunu m.92/l, hasar sebebiyle trafikten çekme veya hurdaya çıkarılma işlemi görmüş araçların değer kaybı tazminatı taleplerini zorunlu trafik sigortası kapsamı dışında sayar; Genel Şartlar A.6’nın (ö) bendi de aynı talepleri teminat dışında bırakır. Anayasa Mahkemesi, 29.12.2022 tarihli kararında (E.2021/82, K.2022/167) bu bendi Anayasa’ya aykırı bulmamıştır; ayrıntı için AYM 2022 kararı yazısına bakılabilir. Onarılan araçlarda değer kaybı için Araç değer kaybı sayfası kullanılabilir.

Ödeme ne kadar sürede yapılır ve hangi limit uygulanır?

Belge listesi için Belge kontrol listesi, onarım ve parça kuralları için Araç hasarı ve onarım sayfasına bakılabilir.

Ağır hasar kararı sonradan değiştirilebilir mi?

Genelge 2025/12 m.6/5’e göre kesinleşmiş eksper raporu çerçevesinde tam veya ağır hasarlı olduğu belirlenen araçlarla ilgili bu kararda, sigorta şirketinin inisiyatifiyle ya da sigortalının veya hak sahibinin talebiyle sonradan değişiklik yapılamaz. Bunun tek istisnası, eksper raporuna sigorta şirketinin veya sigortalının/hak sahibinin itirazı hâlinde sigorta eksperinin vereceği nihai karardır. Eksperler, tam veya ağır hasarlı olarak belirledikleri araçların bilgilerini ön rapor ve kesin raporun düzenlenmesini izleyen 5 iş günü içinde Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezine iletir; Merkez bu araçlar için ayrı bir liste oluşturur (m.6/2, m.7/1).

12.06.2026 değişikliği pert kuralını nasıl etkiledi?

12.06.2026 tarihli ve 33278 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan değişikliğin 3. maddesi, Genel Şartlar B.2’nin 2.3 fıkrasının ikinci paragrafını yeniden yazmıştır. Yeni metne göre aracın “Kurumca belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde” ağır hasara uğramış olduğu eksper raporuyla tespit edilmişse, “trafikten çekilmiştir” kaşeli tescil belgesi ibraz edilmeden tazminat ödenmez. Değişiklik 01.07.2026’da yürürlüğe girmiştir. Kurumun ağır hasar usul ve esasları, 01.07.2025’te yürürlüğe giren ve 2020/3 sayılı eski Genelgeyi yürürlükten kaldıran 2025/12 sayılı Genelgededir. Not: Genel Şartlar’ın C.11 maddesine göre sonradan yapılan değişiklikler, yürürlüğe girdiği tarihten (01.07.2026) sonra akdedilen sözleşmelere (poliçelere) uygulanır; poliçenizin tarihine göre hangi metnin geçerli olduğu ayrıca değerlendirilmelidir.

Resmî kaynakta doğrulayamadığımız noktalar nelerdir?

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki danışmanlık yerine geçmez.