“Rücu” ve “halefiyet”, zorunlu trafik sigortasında şirketin ödemeden sonra kimden ne isteyebileceğini anlatan iki kavramdır. Sigorta şirketleri, ekspertiz görevlileri ve hak sahipleri için sık sorulan bu konu, resmî metinlerde KTK m.95 ve Genel Şartlar B.3 ile B.4’te düzenlenmiştir. Bu sayfa yalnızca bu metinlerde yazanları aktarır.
Rücu ve halefiyet nedir?
Rücu, tazminatı ödeyen sigortacının ödediği bedeli, sözleşme ve kanun hükümlerine göre sigortalıdan geri istemesidir. Halefiyet ise sigortacının ödediği tazminat miktarınca hak sahibinin yerine geçmesidir; Genel Şartlar B.3 “Sigortacı ödediği tazminat miktarınca hukuken hak sahibi yerine geçer” der.
Rücu, zarar görenin talebini etkiler mi?
| Konu | Resmî metinde yazan | Dayanak |
|---|---|---|
| Rücu sebepleri zarar görene karşı ileri sürülebilir mi? | Hayır: tazminat yükümlülüğünün kaldırılması veya miktarının azaltılması sonucunu doğuran haller zarar görene karşı ileri sürülemez | KTK m.95/1; GŞ B.4 |
| Sigortacı rücu sebebiyle ödemeyi geciktirebilir mi? | Hayır: sigortacı rücu sebeplerine dayanarak tazminat sürecini geciktiremez | GŞ B.4 (son cümle) |
| Rücu sebebine ilişkin belge hak sahibinden istenebilir mi? | Hayır: bu sebeplere dayalı bilgi ve belge hak sahibinden talep edilemez | GŞ B.4 (son cümle) |
| Rücu kime yöneltilir? | Genel Şartlar kazaya sebebiyet veren sigortalıya, KTK m.95/2 sigorta ettirene başvurulabileceğini yazar | GŞ B.4; KTK m.95/2 |
Zarar gören açısından başvuru ve süreler için Ödeme süreleri ve faiz ve Süreler ve zamanaşımı sayfalarına bakılabilir.
Sigortalıya hangi sebeplerle rücu edilir?
Genel Şartlar B.4, ödemede bulunan sigortacının sigorta sözleşmesine ve kanun hükümlerine göre tazminatın kaldırılmasını veya azaltılmasını sağlayabileceği oranda sigortalıya rücu edebileceğini yazar ve başlıca sebepleri şöyle sayar:
| Bent | Sebep (kısaca) |
|---|---|
| a | Olayın sigortalının veya eylemlerinden sorumlu olduğu kişilerin kasti hareketi ya da ağır kusuru sonucunda meydana gelmesi |
| b | Aracın gereken ehliyetnameye sahip olmayan, geçerliliğini yitirmiş sürücü sertifikasına sahip ya da ehliyetine geçici veya sürekli el konulmuş kişilerce kullanılması; trafik kurallarının ağır kusurla ihlali |
| c | Aracın uyuşturucu madde veya mevzuattaki seviyenin üzerinde alkollü içki almış kişilerce, ya da alkollü içki alamayacağı belirtilen kişilerce alkol alınarak kullanılması |
| ç | Yolcu taşımaya ruhsatlı olmayan araçta yolcu taşınması, istiap haddinden fazla yolcu veya yük taşınması, taşıma ruhsatı olmayan araçta patlayıcı, parlayıcı ve tehlikeli madde taşınması |
| d | Sigortalının rizikonun gerçekleşmesi hâlinde B.1’deki yükümlülükleri yerine getirmemesi nedeniyle zarar miktarında artış olması |
| e | Aracın çalınması veya gasbı hâlinde, çalınma veya gasp olayında sigortalının ya da eylemlerinden sorumlu olduğu kişilerin kusurlu olduğunun tespiti |
| f | Olay yerinin terk edilmesi veya kaza tutanağı, alkol raporu ve benzeri belgelerin düzenlenmesi yükümlülüğüne aykırı davranılması (can güvenliği nedeniyle uzaklaşma, tedavi veya yardım amaçlı sağlık kuruluşuna gitme gibi zorunlu hâller hariç) |
Tablo, Genel Şartlar metninin özetidir; her bendin tam ifadesi için resmî metne bakılmalıdır. “f” bendi 12.06.2026 tarihli (33278 sayılı Resmî Gazete) değişiklikle yeniden yazılmıştır; hangi metnin uygulanacağı poliçe tarihine göre belirlenir (C.11).
Beyan ve ihbar yükümlülüklerinin ihlali rücuya yol açar mı?
Genel Şartlar C.2 ve C.3, sigorta ettirenin veya sigortalının sözleşme yapılırken beyan yükümlülüğünü, sözleşme süresinde ise ihbar yükümlülüğünü ihlal etmesi hâlinde de rücu öngörür. C.2’ye göre rizikonun gerçekleşmesinden sonra ihmalle beyan yükümlülüğünün ihlal edildiği anlaşılırsa, ihmalin derecesine göre ihlalin tazminata etki eden tutarı için rücu edilir. C.3’e göre kazaya karışılması veya sorumluluğu gerektirecek dava açılması gibi olaylar sigortacıya on gün içinde bildirilir; bildirimin yapılmaması veya geç yapılması ödenecek tazminatta artışa neden olmuşsa artan kısım için rücu edilir.
Rücu hakkı ne kadar sürede zamanaşımına uğrar?
KTK m.109’un son fıkrası ve Genel Şartlar C.8, motorlu araç kazalarında tazminat yükümlülerinin birbirlerine karşı rücu haklarının, kendi yükümlülüklerini tam olarak yerine getirdikleri ve rücu edilecek kimseyi öğrendikleri günden başlayarak iki yılda zamanaşımına uğrayacağını yazar. Bu hükmün sigortacının sigortalıya rücusuna da uygulanıp uygulanmadığı resmî metinde ayrıca belirtilmemiştir; aşağıdaki kutuya bakınız.
Resmî kaynakta doğrulayamadığımız noktalar nelerdir?
Sık sorulan sorular
Sigorta şirketi rücu sebebiyle tazminat ödemesini geciktirebilir mi?
Genel Şartlar B.4’e göre sigortacı rücu sebeplerine dayanarak tazminat sürecini geciktiremez ve bu sebeplere dayalı bilgi ve belgeyi hak sahibinden talep edemez.
Rücu sebepleri zarar görene karşı ileri sürülebilir mi?
KTK m.95/1 ve Genel Şartlar B.4’e göre sigorta sözleşmesinden veya kanun hükümlerinden doğan ve tazminat yükümlülüğünün kaldırılması veya azaltılması sonucunu doğuran haller zarar görene karşı ileri sürülemez.
Halefiyet ne demektir?
Genel Şartlar B.3’e göre sigortacı ödediği tazminat miktarınca hukuken hak sahibinin yerine geçer.
Rücu hakkı kaç yılda zamanaşımına uğrar?
KTK m.109 ve Genel Şartlar C.8’e göre motorlu araç kazalarında tazminat yükümlülerinin birbirlerine karşı rücu hakları, yükümlülüklerini tam olarak yerine getirdikleri ve rücu edilecek kimseyi öğrendikleri günden başlayarak iki yılda zamanaşımına uğrar.
Kaynak
- 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu, mevzuat.gov.tr (yeni sekmede açılır)
- Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları (güncel metin), mevzuat.gov.tr (yeni sekmede açılır)
- Resmî Gazete, 12.06.2026, sayı 33278: Genel Şartlar değişikliği Tebliği (yeni sekmede açılır)
- Resmî Gazete, 12.06.2026, sayı 33278: Genel Şartlar Ek-6 “Tazminat Ödemelerinde İstenecek Belgeler” (PDF) (yeni sekmede açılır)
Kaynaklara 25.10.2026 tarihinde erişilmiş, sayfa içeriği 25.10.2026 tarihinde yeniden gözden geçirilmiştir.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki danışmanlık yerine geçmez.