Danıştayın Genel Şartlar Eklerini İptal Kararı ve 1 Temmuz 2026’da Yürürlüğe Giren Değişiklik

Anayasa Mahkemesinin 2020 ve 2022 tarihli iptal kararlarından sonra da Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları’nın ekinde değer kaybı ve sakatlık tazminatlarına ilişkin hesaplama esasları yer almaya devam ediyordu. Bu eklerin hukuki durumu, Danıştay 8. Dairesinin 14.05.2025 tarihli kararı ve ardından 12.06.2026 tarihinde yayımlanıp 1 Temmuz 2026’da yürürlüğe giren Genel Şartlar değişikliğiyle netleşmiştir. Değişiklik, trafik sigortasında değer kaybının nasıl tespit edileceğini de yeniden düzenlemiştir.

Danıştay kararının konusu

Türkiye Barolar Birliğinin açtığı davada, 04.12.2021 tarihli ve 31679 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Genel Şartlar değişikliğinin bazı hükümleri dava konusu edilmiştir. Davada Sigortacılık ve Özel Emeklilik Düzenleme ve Denetleme Kurumu davalı, Türkiye Sigorta, Reasürans ve Emeklilik Şirketleri Birliği ise davalı yanında müdahil konumundadır. Dava konusu hükümler şunlardır:

• A.5 maddesinin (a) bendindeki “bu Genel Şartların Ek 1’inde yer alan esaslara göre” ibaresi ve “Değer Kaybı Tazminatı Hesaplaması” başlıklı Ek 1,
• A.5 maddesinin (c) bendindeki “Ek 2’sinde yer alan esaslara göre” ibaresi ve “Sakatlık Tazminatı Hesaplaması” başlıklı Ek 2,
• A.5 maddesinin (ç) bendindeki “Ek 3’ünde yer alan esaslara göre” ibaresi ve “Destekten Yoksun Kalma Tazminatı Hesaplaması” başlıklı Ek 3.

Danıştay ne karar verdi?

Daire, düzenlemelerin dayanağı olan KTK m.90’daki hükümlerin Anayasa Mahkemesinin E.2019/40, K.2020/40 ve E.2021/82, K.2022/167 sayılı kararlarıyla iptal edildiğini tespit etmiştir. Bu iptallerden sonra KTK m.90, zorunlu sigorta kapsamındaki tazminatların “bu Kanunda öngörülen usul ve esaslara” tabi olduğunu ve Kanunda düzenlenmeyen hususlarda Türk Borçlar Kanunu’nun haksız fiil hükümlerinin uygulanacağını öngören bir hâle gelmiştir. Daire, kanuni dayanağı ortadan kalkmış Genel Şartlar hükümlerinin iptali gerektiği sonucuna varmış ve yukarıda sayılan ibareler ile Ek 1, Ek 2 ve Ek 3’ün iptaline oybirliğiyle karar vermiştir. Karar, tebliğden itibaren 30 gün içinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olarak verilmiştir.

1 Temmuz 2026 itibarıyla değer kaybı: Genel Şartlar değişikliği

SEDDK tarafından hazırlanan “Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartlarında Değişiklik Yapılmasına Dair Genel Şartlar” 12.06.2026 tarihli ve 33278 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanmış ve 01.07.2026 tarihinde yürürlüğe girmiştir. Değişikliğin değer kaybı ve maluliyet bakımından öne çıkan yönleri şunlardır:

• Hesap ekleri kaldırıldı: Genel Şartların Ek-1, Ek-2, Ek-3 ve Ek-7’si yürürlükten kaldırılmıştır.
• Değer kaybının tespiti: Değer kaybı, Maddi Zararlar Teminatı kapsamında, Kurumca belirlenecek usul ve esaslara göre atanacak sigorta eksperi tarafından; aracın markası, yaşı, modeli, kullanılmışlık düzeyi, hasar gördüğü kısımları, geçmiş hasar durumu ve kaza öncesi ikinci el satış değeri ile onarım sonrası ikinci el satış değeri arasındaki fark dikkate alınarak tespit edilir. Araç hasarı için eksper atanmışsa eksper, değer kaybı tespitine de raporunda yer verir.
• Başvurunun kapsamı: Maddi Zararlar Teminatı kapsamında araç hasarı için başvuran hak sahibi, değer kaybı talebinde de bulunmuş kabul edilir. Sigortacı, hesaplanan değer kaybı tutarını en geç nihai eksper raporunun kendisine ulaştığı tarihi takip eden iş günü içinde yazılı olarak veya kalıcı veri saklayıcısı aracılığıyla hak sahibine bildirir.
• Sakatlanma teminatı: Sürekli sakatlık nedeniyle doğan tazminatlar, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun haksız fiillere ilişkin hükümlerine göre belirlenir. Sakatlık oranı ve geçici iş göremezlik süresinin belirlenmesinde Kurul Raporu dikkate alınır. Genel Şartlar’daki tanıma göre Kurul Raporu, Erişkinler İçin Engellilik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik ve Çocuklar İçin Özel Gereksinim Değerlendirmesi Hakkında Yönetmeliğe göre düzenlenen rapordur.
• Ağır hasar: Aracın ağır hasara uğradığı eksper raporuyla tespit edilmişse, “trafikten çekilmiştir” kaşeli tescil belgesi sigortacıya ibraz edilmeden tazminat ödenmez.

Kazazedeler açısından anlamı

Danıştay kararı ve 2026 değişikliği, mahkemelerin ve Sigorta Tahkim Komisyonunun Anayasa Mahkemesi kararlarından bu yana izlediği “gerçek zarar” yaklaşımını Genel Şartlar düzeyinde de teyit etmektedir. Uygulamada dikkat edilmesi gereken bazı noktalar:

• Eksper raporunda değer kaybına ilişkin tespitin yer alıp almadığı ve hangi ikinci el değerlerin esas alındığı kontrol edilmelidir.
• Sigortacının bildirdiği tutar talebi karşılamıyorsa KTK m.97 uyarınca dava açılabilir veya Sigorta Tahkim Komisyonuna başvurulabilir.
• Hangi Genel Şartlar hükmünün uygulanacağı, kaza ve poliçe tarihine göre değişebilir; 01.07.2026 öncesindeki kazalar bakımından ayrıca değerlendirme gerekebilir.
• Danıştay kararının temyiz aşamasındaki durumu bu yazının hazırlandığı tarihte birincil kaynaktan doğrulanamamıştır; ancak iptal edilen ekler 2026 değişikliğiyle zaten yürürlükten kaldırılmıştır.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki danışmanlık yerine geçmez.