Sürekli sakatlık (maluliyet) tazminatı, kazazedenin çalışma gücündeki kalıcı kaybın, ömrü boyunca elde edebileceği gelire etkisinin bugünkü değeri olarak hesaplanır. Bu hesapta maluliyet oranı ve kusur oranının yanında üç teknik unsur belirleyicidir: kişinin kalan ömrünü gösteren yaşam tablosu, gelecekteki gelirin nasıl artırılacağı ve toplu ödeme nedeniyle ne oranda iskonto yapılacağı. Yargıtay’ın 2020-2021 yıllarında verdiği kararlar, bu unsurlar bakımından uygulamaya yön vermiştir.

Yaşam tablosu: PMF 1931’den TRH 2010’a

Uzun yıllar bakiye ömür, Fransa’da hazırlanmış 1931 tarihli PMF tablosuna göre belirlenmiştir. Yargıtay (kapatılan) 17. Hukuk Dairesi, 22.12.2020 tarihli ve E.2019/5206, K.2020/8874 sayılı kararında; Hazine Müsteşarlığı, üniversitelerin aktüerya ve istatistik bölümleri ile bir danışmanlık kuruluşunun çalışmalarıyla hazırlanan “TRH 2010” Ulusal Mortalite Tablosu’nun Sosyal Güvenlik Kurumunca da kullanıldığını, gerçek zarar hesabının varsayımlara dayandığını ve gerçeğe en yakın verilerin kullanılması gerektiğini belirtmiştir. Daire, Yargıtay daireleri ve diğer kurumlar arasında birlik sağlanması ve ülkeye özgü güncel verileri içermesi nedeniyle bakiye ömrün TRH 2010 tablosuna göre belirlenmesinin daha uygun olduğuna karar vermiştir.

Aynı yaklaşım, Hukuk Genel Kurulunun 28.02.2024 tarihli ve E.2022/299, K.2024/132 sayılı kararına konu dosyada da görülmektedir: 17. Hukuk Dairesinin 24.02.2021 tarihli bozma kararında, PMF 1931 tablosuna göre yapılan hesap yerine TRH 2010 tablosuna göre ek rapor alınması istenmiş ve bölge adliye mahkemesi bu bozma noktasına uymuştur.

%1,8 teknik faiz uygulanır mı?

01.06.2015’te yürürlüğe giren Genel Şartlar ekindeki hesap cetvelleri, gelecekteki gelirlerin peşin değere indirgenmesinde %1,8 teknik faiz (iskonto) öngörüyordu. 17. Hukuk Dairesi, 22.12.2020 tarihli kararında, Anayasa Mahkemesinin E.2019/40, K.2020/40 sayılı kararıyla KTK m.90’daki genel şartlara atfın iptal edilmesi nedeniyle Genel Şartlar ekindeki cetvellerin kullanılamayacağını ve bu cetvellerle getirilen %1,8 teknik faizin de artık uygulanamayacağını belirtmiştir. Karar, öğretide tartışılmıştır; örneğin sigorta hukuku alanında yayımlanan bir incelemede, peşin ödenen tazminatın belirli bir oranda iskonto edilmesi gerektiği görüşü savunulmuştur. Bu tartışma, hesap yönteminin teknik ve değerlendirmeye açık bir alan olduğunu göstermektedir.

Progresif rant yöntemi nedir?

17. Hukuk Dairesinin 24.02.2021 tarihli ve E.2019/3292, K.2021/1848 sayılı kararı, Anayasa Mahkemesi kararından sonra izlenecek yöntemi daha ayrıntılı ortaya koyan kararlardan biridir. Kararı inceleyen akademik bir çalışmada da özetlendiği üzere Yargıtay; bakiye ömrün TRH 2010 tablosuna göre belirlenmesini, bilinmeyen (işleyecek) döneme ait gelirlerin ise her yıl %10 artırılıp %10 iskonto edilmesi suretiyle, yani progresif rant yöntemiyle hesaplanmasını istemiştir. Bu yöntemde artırım ve iskonto oranları birbirini dengelediği için, sonuç pratikte reel iskonto uygulanmamasına yakın bir değer verir.

2022 ve 2026 gelişmeleri

7327 sayılı Kanun’la KTK m.90’a eklenen ve iskonto oranını genel şartlarda “%2’yi geçmemek üzere” belirlenecek oranla sınırlayan hüküm, Anayasa Mahkemesinin 29.12.2022 tarihli ve E.2021/82, K.2022/167 sayılı kararıyla iptal edilmiştir. 12.06.2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan ve 01.07.2026’da yürürlüğe giren Genel Şartlar değişikliğiyle de sakatlık ve destekten yoksun kalma tazminatı hesaplamasına ilişkin ekler yürürlükten kaldırılmış; sakatlanma teminatı kapsamındaki tazminatların Türk Borçlar Kanunu’nun haksız fiil hükümlerine göre belirleneceği düzenlenmiştir.

Sürekli sakatlık tazminatı hesap raporunu incelerken

  • Bakiye ömür için hangi yaşam tablosunun kullanıldığı (TRH 2010 veya başka bir tablo) raporda açıkça belirtilmelidir.
  • İşlemiş (kaza ile hesap tarihi arası) ve işleyecek dönem ayrımı, aktif çalışma dönemi ile pasif dönem için esas alınan gelir ve varsayımlar kontrol edilmelidir.
  • Uygulanan artırım ve iskonto oranları ile yöntemin (progresif rant veya başka bir yöntem) gerekçesi raporda yer almalıdır.
  • Maluliyet oranının kaza tarihinde yürürlükte olan yönetmeliğe göre belirlenip belirlenmediği ayrıca kontrol edilmelidir (bkz. maluliyet oranı ve yönetmelik yazısı).
  • Sigortacı tarafından yapılmış kısmi ödemeler, güncellenmiş değerleriyle hesapta dikkate alınır.

Hesap yöntemi, kaza tarihine, poliçe dönemine ve davanın görüldüğü aşamaya göre farklılık gösterebileceğinden her dosyada güncel içtihadın ayrıca kontrol edilmesi gerekir.

Sık sorulan sorular

Sürekli sakatlık (maluliyet) tazminatı nasıl hesaplanır?

Sürekli sakatlık tazminatı, kazazedenin çalışma gücündeki kalıcı kaybın ömrü boyunca elde edebileceği gelire etkisinin bugünkü değeri olarak hesaplanır. Maluliyet oranı ve kusur oranının yanında kalan ömrü gösteren yaşam tablosu, gelecekteki gelirin nasıl artırılacağı ve uygulanacak iskonto belirleyicidir.

TRH 2010 ile PMF 1931 arasındaki fark nedir?

PMF 1931, Fransa’da hazırlanmış 1931 tarihli bir tablodur. TRH 2010 ise Hazine Müsteşarlığı, üniversitelerin aktüerya ve istatistik bölümleri ile bir danışmanlık kuruluşunun çalışmalarıyla hazırlanan ve Sosyal Güvenlik Kurumunca da kullanılan Ulusal Mortalite Tablosu’dur. Yargıtay 17. Hukuk Dairesi, ülkeye özgü güncel verileri içermesi nedeniyle TRH 2010’u daha uygun bulmuştur.

Progresif rant yöntemi nedir?

Yargıtay 17. Hukuk Dairesinin 24.02.2021 tarihli kararında benimsenen bu yöntemde, bilinmeyen (işleyecek) döneme ait gelirler her yıl %10 artırılıp %10 iskonto edilir. Artırım ve iskonto oranları birbirini dengelediği için sonuç, pratikte reel iskonto uygulanmamasına yakın bir değer verir.

Sürekli sakatlık tazminatında %1,8 teknik faiz uygulanır mı?

Yargıtay 17. Hukuk Dairesi 22.12.2020 tarihli kararında, Anayasa Mahkemesinin genel şartlara atfı iptal etmesi nedeniyle Genel Şartlar ekindeki cetvellerin ve %1,8 teknik faizin artık uygulanamayacağını belirtmiştir. Konu öğretide tartışmalıdır.

Kaynak

Kaynaklara 24.10.2026 tarihinde erişilmiştir.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki danışmanlık yerine geçmez.